اين روز نترسانيذند ؟ سؤال : در جنّ رسل بوذه‌اند يا نه ؟ جواب : عبيد سليمان گويذ : از ضحاك سؤال كردم كى پيش از مبعث رسول - صلّى اللّه عليه و آله - در جن مؤمن بود ؟ گفت : نشنيذى كى خذاى - تعالى - فرموذ : « يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ » يعنى آدميان را رسولانند و جنّ را رسولان . كلبى گويذ : پيش از مبعث رسول - عليه السّلم ، رسول بجنّ و انس همه مىفرستاذند . مجاهد گويذ : « رسل » از انس بوذند و « نذر » از جنّ ، ثمّ قرأ : « وَلَّوْا إِلى 1872 قَوْمِهِمْ مُنْذِرِينَ » . ابن عبّاس گويذ : هم الّذين ( 383 ) استمعوا القرآن فأبلغوه قومهم ، يعنى رسل جن آنان بوذند كى قرآن از لفظ رسول - عليه السّلم - مىشنيذند و بقوم خوذ مىرسانيذند . « قالُوا شَهِدْنا عَلى أَنْفُسِنا وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا » گويند : گواهى بر نفس خوذ مىدهيم كى رسولان ما را خبر داذند و لذّات و شهوات زندگانى دنيا ايشانرا مغرور گردانيذ « وَ شَهِدُوا » اى اقرّوا ، اقرار كنند « عَلى أَنْفُسِهِمْ » بر نفس خوذ « أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ » كى ايشان كافر بوذند . « ذلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ » اى يشرك من أشرك « وَ أَهْلُها غافِلُونَ » حتّى يبعث اللّه اليهم رسلا تنذرهم ، يعنى كافر شذ آنك كافر بوذ ، و اين مذهب جبرست . مذهب حق آنست كى خذاى - تعالى - هيچ قوم بظلم هلاك نكنذ و آن قوم غافل باشند تا رسول بايشان فرستذ و بيم كنذ ايشانرا كى اگر ايشانرا بواسطهء رسل تنبيه و تذكير نفرمايذ و آيات بر دست رسل ظاهر نكنذ و ايشانرا هلاك گردانذ ظلم بوذ و او ظلم نكنذ . معنى اين است ! « وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا » يعنى هر كس را بطريق اعمال درجهء است در ثواب و عقاب ، على قدر أعمالهم في الدّنيا ، يعنى به قدر اعمال ايشان در دنيا ( 384 ) ، فمنهم من هو اشدّ عذابا و منهم من هو أجزل ثوابا ، بعضى باشند كى عذاب ايشان سخت‌تر بوذ و بعضى باشند كى ثواب ايشان جزيل‌تر باشد « وَ ما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ » و خذاى تو - اى محمّد ! - از اعمال ايشان غافل نيست ؛ هر كس را بحسب عمل جزا دهذ « وَ رَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ » پروردگار تو - اى محمّد ! - از خلق بىنيازست و توانگرى صفت اوست ؛ خداوند رحمتست بر خلق بداذن رزق و آفريذن درين عالم و آمرزش و رحمت كردن